خوئى ، تبريزى ، زنجانى : پنجم : عمل كردن به قسم براى او ممكن باشد و اگر موقعى كه قسم مىخورد ، ممكن باشد و بعداً از عمل به آن عاجز شود ، از وقتى كه عاجز مىشود قسم او بهم مىخورد و همچنين است اگر عمل كردن به نذر يا قسم يا عهد بقدرى مشقّت پيدا كند كه نشود آن را تحمّل كرد . زنجانى : و اگر عمل كردن به نذر با ضرر يا حَرَج ( يعنى مشقّت زيادى كه معمولًا آن را تحمّل نمىكنند ) همراه باشد ، مانع از صحّت قسم نيست ، آرى گاه تحمّل ضرر يا حَرَج از نظر شرع ناپسند است كه در اين صورت قسم به علَّت دارا نبودن شرط دوم صحيح نيست . گلپايگانى ، صافى : پنجم : عمل كردن به قسم براى او ممكن باشد و اگر موقعى كه قسم مىخورد ، ممكن باشد و بعداً از عمل به آن عاجز شود ، از وقتى كه عاجز مىشود ، قسم او به هم مىخورد و نيز اگر عمل كردن به قسم به قدرى مشقّت پيدا كند كه نشود آن را تحمّل كرد و يا اينكه متعلق قسم در موقع عمل مرجوح يا حرام شود قسم به هم مىخورد و همين طور است حكم در عهد و نذر . مكارم : پنجم : عمل كردن به قسم براى او ممكن باشد و اگر موقعى كه قسم مىخورد ، ممكن باشد ولى بعداً عاجز شود يا مشقّت شديد داشته باشد از همان وقت كه چنين شده قسم او بهم مىخورد . سيستانى : پنجم : عمل كردن به قسم براى او ممكن باشد ، و اگر موقعى كه قسم مىخورد ممكن نباشد و بعداً ممكن شود ، كافى است ؛ و اگر موقعى كه قسم مىخورد ممكن باشد و بعداً از عمل به آن عاجز شود ، از وقتى كه عاجز مىشود قسم او بهم مىخورد ، و همچنين است اگر بقدرى مشقّت پيدا كند كه نشود آن را تحمّل كرد ، و اين عجز اگر به اختيار او باشد يا بدون اختيار ، ولى او در تأخير از زمان قدرت عذرى نداشته باشد ، گناه كرده و كفّاره واجب است . فاضل : مسأله الف : قسم كسى شرعاً اعتبار دارد كه : 1 بالغ باشد . 2 عاقل باشد . 3 با اختيار و قصد باشد . 4 اگر نسبت به امور مالى قسم مىخورد ، سفيه و مفلس نباشد . بنا بر اين قسم كودك يا ديوانه يا كسى كه مجبور است قسم بخورد ، يا از فرط عصبانيت نمىفهمد چه مىگويد ، اعتبارى ندارد و همين طور قسم كسى كه سفيه يا ورشكسته است و حاكم شرع او را از تصرّفات مالى منع كرده ، اعتبارى ندارد . ب : اگر قسم مىخورد كارى را انجام دهد يا ترك كند ؛ 1 بايد شرعاً بد نباشد . 2 بايد شرعاً خوب باشد . 3 اگر قسم بخورد كار مباحى كه شرعاً نه خوب است نه بد انجام دهد يا ترك كند ، بايد طبق قسم خود عمل كند و اگر قسم بخورد كه كارى را كه فعلًا خوب است انجام دهد ولى هنگام انجام آن كار ، شرعاً از جهاتى بد شود قسم او به هم مىخورد و لازم نيست آن را انجام دهد . ج : 1 قسم را بايد با زبان و لفظ صريح بيان كرد . 2 قسمى اعتبار دارد كه يكى از اسماء خداوند متعال باشد مثل خدا يا الله . 3 اگر به برخى از اوصاف خداى سبحان قسم بخورد كه معمولًا از آن صفت ، خداى سبحان اراده مىشود يا